میتوان کودکان را درخانه تنها گذاشت ؟

دکتر شاهرخ امیری * - طبق تحقیقاتی که تا کنون انجام شده است ، تنها گذاشتن کودکان در خانه ، امری نیست که بشود آن را به والدین توصیه کرد و در واقع این آخرین راه حلی است که والدین مجبور می شوند برای حل مشکلاشان از آن استفاده کنند .

اگر والدین هیچ فرد مناسبی را برای نگهداری از کودک شان پیدا نکنند و این امکان هم برایشان وجود نداشته باشد که او را به مهد کودک بفرستند ، و مجبور بشوند به عنوان آخرین راه ، فرزندشان را در خانه تنها بگذارند ، آن هم فقط برای چند ساعت ، باید به دو موضوع مهم ایمنی جسمی و ایمنی روانی فرزندشان دقت کنند .

1 – ایمنی جسمی

 وقتی قصد دارید کودکی را در خانه تنها بگذارید حتما باید به این نکته توجه کنید که او توانایی مراقبت کردن از سلامت جسمی خود را داشته باشد . کودکانی که در خانه تنها می مانند بیش از هر خطر دیگری در معرض صدمه های جسمی اتفاقی و غیر عمدی هستند ، حتی در کشورهای پیشرفته نیز این گونه صدمه ها ، به تنهایی و بیش از مجموع تمام عوامل دیگر , باعث آسیب دیدگی و یا حتی مرگ کودکان می شود .

وقتی فرد بزرگسالی در خانه حضور ندارد که مراقب فعالیت های کودک باشد ، احتمال اینکه کودک کارهای خطرناکی مثل آتش بازی انجام دهد یا با وسایل برقی و برنده بازی کند افزایش می یابد .

توانایی کودکان در اجتناب کردن از خطرها کمتر از بزرگسالان است . برای مثال مهارت آنها برای فرار از آتش کمتر است ، یا خطرناک بودن سیم برق بدون پوشش را نمی فهمند . اطلاعات و مهارت کودکان در مورد اینکه اگر دچار خطر شوند چگونه از آسیب های آن بکاهند ، کافی نیست ، آنها مهارت هایی مثل فشار دادن محل بریدگی برای قطع شدن خونریزی ، ریختن آب سرد روی محل سوختگی و... را بلد نیستند .

همچنین عدم نظارت آگاهانه والدین یکی از عوامل مهم خطرساز برای آزار جنسی کودکان است . احتمالا مهمترین اثر بالقوه تنها ماندن در منزل این است که آنها در معرض خطر بیشتری برای آسیب های جسمی و آزار جنسی قرار می گیرند ، اما نظارت هوشیارانه و آگاهانه یک بزرگسال قابل اعتماد ، می تواند میزان ایمنی را افزایش دهد .

خیلی از والدین که باید ساعاتی از روز ، کودکان شان را در منزل تنها بگذارند ، فکر می کنند با قفل کردن در خانه و این که مانع خروج کودکانشان از منزل شوند می توانند ایمنی آنها را تامین نمایند . هرچند این روش ها می تواند مانع  برخی آسیب ها شود ، اما متاسفانه از یک سری فعالیت های ارزشمند که معمولا در ساعات پس از مدرسه توسط کودکان انجام می شود ، جلوگیری می کند ( مثل ورزش و دیگر فعالیت های اجتماعی ) . کودکان معمولا این فعالیت ها را – که در افزایش مهارت های اجتماعی آنها نیز اثر مثبت دارد – به صورت گروهی ، با هم سن و سالان خود و در ساعات پس از مدرسه انجام می دهند . والدینی که مانع خارج شدن کودکان از منزل می شوند ، آنها را از کسب این تجربه ها محروم می کنند . از طرف دیگر قفل کردن در خانه بر روی کودکان ممکن است خطراتی را برای آنها ایجاد کند . به عنوان مثال اگر خانه آتش بگیرد ، کودک هیچ راه فراری ندارد ، یا اگر کودک آسیبی ببیند ، مثلا دست خود را ببرد یا زمین بخورد و آسیب ببیند ، و دسترسی به والدین نداشته باشد ، نمی تواند از کسی کمک بگیرد

بنابراین :

-    احتمال دارد برای کودکانی که در خانه تنها هستند ، اتفاقی بیفتد که لازم باشد برای حفظ سلامتی خود از امکانات خارج از منزل کمک بگیرد و اگر در خانه قفل باشد ، کاری از دست او بر نمی آید .

-    چون اغلب کودکان آمادگی کافی برای مراقبت از خود ندارند ، باید شیوه هایی که به کودکان کمک می کنند تا بتوانند از خودشان مراقبت کنند به آنها آموزش داده شود و این آموزش تنها آموزش نظری و توصیه نباشد بلکه باید با تمرین های عملی ، مهارت های عملی کودکان را افزایش داد . به عنوان مثال به کودکتان بگویید : « به من نشان بده چه کار می کنی اگر پرده خانه آتش گرفت ؟ » یا « چه کار می کنی اگر غریبه ای در زد و خواست وارد خانه شود ؟ » یا « چه کار می کنی اگر لوله آب ترکید و آشپزخانه پر از آب شد ؟ » و... و بعد از ارزیابی مهارت عملی کودک با تمرین های مناسب ، به کودکان مهارت های حفظ ایمنی را یاد بدهند .  .  .

منبع  :  Home Alone Children

Dr . Elham Shirazi   -  فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان

دکتر شاهرخ امیری *  متخصص اعصاب و روان

دنیای کودک تبریز