به شمع جان من نگر
ببین که آب می شوم
به سوی تو چو می دوم
شبیه خواب می شوم
فریبا شش بلوکی
ورود افسردگی به دنیای کودکان
گفتگو با دکتر نسرین امیری فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان - مریم منصوری
خیلیها دوران کودکی را شادترین دوران زندگی میدانند و هر از گاه آرزو میکنند که برگردند به همان دوران شاد و رها و بیغم و غصه، به همان دوران کودکی. ولی پزشکان میگویند در همان دوران شاد و رها و بیغم و غصه هم گاهی اوقات، افسردگی سراغ آدم میآید. یعنی کودکان هم افسرده میشوند ؟
. . .
سلامت : آیا تنبیه کودکان هم میتواند سبب ایجاد افسردگی در آنها شود؟
بله؛ تنبیه و بدرفتاری با کودک بهعنوان یک عامل محیطی در ایجاد افسردگی در کودکان موثر است ولی توجه کنید که جدیت را نباید با بدرفتاری اشتباه بگیرید. ما توصیههایی داریم در رابطه با بچهها که گاهی جدیتهایی را به کار ببریم. جدیت در مورد بچهها کاربرد دقیق دارد و با خشونت متفاوت است.
سلامت : علایم و نشانههای بیماری افسردگی در کودکان چه چیزهایی است؟
اندوه، اشک و گریه مداوم، ناامیدی به آینده، از فعالیتهایی که در گذشته انجام میداده و از آنها لذت میبرده است لذتی نمیبرد، بیحوصله و کم انرژی میشود، از نظر اجتماعی منزوی میشود و دوست ندارد در جمع دوستان یا در مهمانیها شرکت کند، اعتماد به نفس او پایین آمده و دایم احساس گناه میکند، دایم به دلیل کارهایی که میکند عذرخواهی میکند و یا خودش را مقصر چیزهایی میداند که به او ربطی ندارد. علامت دیگر اینکه به صورت مشخصه حساس شده است، به خصوص اگر طرد شده باشد، تحریکپذیر و پرخاشگر شده است و مثل این است که کودک دایم از چیزی شاکی است و در درونش حرصی دارد، به راحتی ارتباط برقرار نمیکند و سخت دوست پیدا میکند، شکایتهای مکرر از بیماری جسمی مانند سردرد، شکم درد، پادرد و... بدون علت پزشکی دارد، غیبتهای مکرر از مدرسه و یا انجام ندادن تکالیف، کاهش تمرکز، صحبت کردن درباره فرار از خانه و یا تلاش در جهت آن، اختلالات عمده در خواب و خوراک و صحبت از خودکشی از دیگر علایم است که در صورت دیدن این علایم باید به یک روانپزشک کودک مراجعه کرد زیرا افسردگی یک بیماری جدی است و سریعا باید درمان شود.
سلامت : خانواده چه نقشی در درمان افسردگی کودکان دارد؟
خانواده و فضای روانی آن نقش بسیار مهمی در پیشگیری از افسردگی و درمان این اختلال دارد. البته در صورتی که افسردگی، ناشی از عوامل درونی باشد، درمان آن باید حتما توسط روانپزشک انجام شود اما برای درمان افسردگیهای ناشی از عوامل محیطی، ساختن فضایی دوستانه و صمیمانه که کودک در آن احساس کند همه دوستش دارند و نیازهایش را به موقع و به جا برآورده میکنند، موثر است. والدین باید بدانند که ارتباطات منفی و عاری از عشق و پذیرش آنها میتواند موجب افسرده شدن کودکان شود بنابراین وجود محیطی سرشار از عشق و محبت و روابطی سالم و صمیمی برای کودکان ضروری است و نباید آنان را از این نعمت محروم کنیم. باید اجازه بدهیم کودک افسرده صحبت کرده و احساس خود را بیان کند. به احساس او احترام بگذاریم و سعی کنیم با تغییر رفتار خودمان تفسیر کودک از وقایع پیرامونش را عوض کنیم. گاهی نیز لازم است محیط کودک را قدری تغییر دهیم. کودکان، خودشان بهترین منابع اطلاعرسانی به بزرگسالان هستند. یعنی میتوانیم از خود کودک اطلاعاتی در مورد این که چرا غمگین است به دست آوریم. در بسیاری موارد، افسردگی کودک به نوع رابطه او با عزیزانش به خصوص مادر مربوط می شود. گاهی نیز رفتار خشونتبار پدر و عدم ابراز عشق و محبت توسط او، به بروز حالات غمزدگی و افسردگی در کودک میانجامد. در این صورت، آموزش والدین برای این که چگونه با فرزندشان رفتار کنند میتواند بسیار کمککننده باشد .
پایگاه سلامت ایرانیان 18/6/1388