از غریزه اصلی تا خودشکوفایی قسمت پایانی

 

آه بگذار ز دریچه باز

خفته در پرنیان رویاها

با پر روشنی سفر گیرم

بگذرم از حصار دنیاها

فروغ فرخزاد

 

دکتر افتخار حمیدی/ روان‌شناس - سلسله مراتب نیازهای آبراهام مزلو، بنیان‌گذار روان‌شناسی انسان‌گرا


از غریزه اصلی تا خودشکوفایی 

 

"آدم‌ها باید همانی باشند که می‌توانند باشند . آنها باید با ماهیت خودشان روراست باشند ." (مزلو 1970-1908)

 

 

نیاز‌های تعلق‌پذیری و محبت و عشق

اگر نیازهای فیزیولوژیک و ایمنی ما به قدر کافی ارضا شده باشند، به نیازهای تعلق‌پذیری و محبت توجه می‌کنیم که می تواند از طریق یک دوست، معشوق، همسر یا از طریق برقراری روابط اجتماعی باشد .

در جوامعی که به طور فزاینده‌ای تغییر می‌کنند، ارضای این نیاز دشوارتر است. تعداد معدودی از افراد در محله‌هایی زندگی می‌کنند که در آن بزرگ شده و دوستان مدرسه خود را حفظ کرده‌اند و از آنجایی که افراد مدارس، مشاغل و جوامع خود را دایما در حال تغییر می‌بینند، دیگر از دوستی‌های عمیق و لذت دوستی در یک محله خبری نیست .

خیلی‌ها سعی می‌کنند نیاز به تعلق را به صورت‌های دیگر ارضا کنند، نظیر اینکه به کلوپ‌های ورزشی یا مراکز مذهبی ملحق شوند ؛ در یک کلاس ثبت‌نام کنند یا داوطلب خدمت‌رسانی شوند . 

 نیاز به محبت کردن و محبت دیدن را می‌توان از طریق برقراری روابط صمیمانه با دیگران ارضا کرد .

مزلو محبت و عشق را با میل جنسی که نیازی فیزیولوژیک است، برابر نمی‌دانست ولی می‌دانست که میل جنسی راهی برای ابراز نیاز به عشق و محبت است . او معتقد بود ناکامی در ارضای نیاز به عشق و محبت، علت اصلی ناسازگاری‌های هیجانی است.


نیازهای احترام

به عقیده مزلو، بعد از اینکه احساس کردیم دوست‌مان دارند و احساس تعلق‌پذیری کردیم، در حالتی قرار می گیریم که دو نوع نیاز به احترام در ما به وجود می‌آید ، نیاز داریم که به شکل احساس حرمت نفس برای خودمان ارزش و احترام قایل باشیم و در ضمن نیاز داریم که دیگران به شکل مقام، تایید یا موفقیت اجتماعی به ما احترام بگذارند .

زیرا ارضای عزت‌نفس به ما امکان می‌دهد تا از توانمندی‌ها، ارزش و کفایت خودمان احساس اطمینان کنیم و این به ما کمک خواهد کرد تا در تمام جنبه‌های زندگی خود شایسته و ثمربخش باشیم .

وقتی فاقد عزت نفس هستیم، احساس حقارت، عجز و نومیدی کرده و از توانایی خود برای کنار آمدن چندان مطمئن نیستیم و احترام و انرژی مثبتی که از دیگران می‌گیریم ما را به سمت راه‌گشایی برای زندگی بهتر و پربارتر هدایت می‌کند و اگر تایید شویم احساس توانمندی در ما به وجود می آید و این همان راهی است که ما را برای انجام هر چه بهتر هدف راهنمایی می‌کند و اگر برای موفقیت اجتمایی ما ارزش قایل شوند، احساس پرشور تلاش در ما اوج می‌گیرد و همان‌طور که می گویند، هیچ‌چیز مثل موفقیت، موفقیت نمی آورد .

بنابراین اگر فرد به نحوی بتواند نیاز به احترام را برآورده کند، می تواند قدم‌های موثری در جهت موفقیت بردارد و در ضمن از لحاظ عاطفی هم ارضا شود .


نیاز به خودشکوفایی

بالاترین نیاز در سلسله مراتب نیازهای مزلو، خودشکوفایی است که به معنای تحقق یافتن حداکثر توانایی‌ها و استعداد‌های انسان است .

اگر کسی تمام نیازهای دیگرش را در سلسله مراتب نیازها ارضا کرده باشد ولی شکوفا نشده باشد ، همچنان بی قرار و ناکام و ناخشنود خواهد بود .

مزلو چنین نوشت: «موسیقی دان باید بنوازد، نقاش باید نقاشی کند و شاعر باید بسرایدتا درنهایت بتواند آرامش درونی داشته باشد.»

فرآیند خودشکوفایی می تواند شکل‌های متعددی داشته باشد ولی هرکس، صرف‌نظر از شغل و تمایلاتش، می‌تواند توانایی‌های خود را به حداکثر برساند و به کامل‌ترین مرتبه از رشد شخصیتی دست یابد .

البته خودشکوفایی به ستاره‌های بزرگ و خلاق و روشنفکر مانند نقاشان و دانشمندان فیزیک نجومی و غیره  محدود نمی‌شود. آنچه اهمیت دارد، تحقق بخشیدن استعدادها در عالی‌ترین سطح ممکن است .

به عقیده وی: «یک سوپ درجه یک از یک نقاشی درجه دو خلاق‌تر است. آشپزی یا پدر و مادر بودن یا ساختن یک خانه هم می تواند خلاق باشد؛ در حالی که به فن شاعری نیاز ندارد! »

 به عقیده او، برای ارضای نیاز به خودشکوفایی شرایط زیر ضروری است:

باید از قید و بند‌هایی که جامعه و خودمان به خودمان تحمیل می‌کنیم، آزاد باشیم ؛

نباید نیازهای سطح پایین‌ترمان، ما را از مسیر خودشکوفایی منحرف کند؛

باید خودانگاره مطمئنی داشته باشیم و از روابط خودمان با دیگران احساس اطمینان کنیم . 

 باید بتوانیم دوست داشته باشیم و دوست‌مان داشته باشند و باید از قوت‌ها و ضعف‌ها، محاسن و معایب خودمان آگاهی واقع‌بینانه داشته باشیم .

 

نگارش یافته توسط Rad   

هفته نامه سلامت88.7.16

 روانپژوه

تصویر جام جم انلاین  : آرشیده شاهنگی

1390/04/24 شیر خوارگاه نرجس اصفهان

 


 

/ 37 نظر / 28 بازدید
نمایش نظرات قبلی
رضا

سلام و درود فراوان بر شما دوست عزیز و گرامی ضمن آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما در این ماه گرامی و شبهای گرانقدر قدر ، حلول ماه شوال و فرا رسیدن عید سعید فطر را بشما و تمامی مومنان جهان تبریک عرض میکنم و آرزوی تندرستی و سعادتمندی شما را در تمامی لحظات زندگی دارم ......سلام بر تو ای ماه خوب ! چه طولانی بودی برای گناهکاران و چه شکوه در دل های مو منان .....سلام بر تو ای ماهی که روزها با تو همسری ندارند ..سلام بر تو که موجب سلامتی ...سلام بر تو که با هدیه برکت های وارد شدی و آلودگی گناهان ما را شستی ...سلام بر تو ای ماه خوب که وداع با تو از روی خستگی و ترک روزه ات از سر ملال نیست ...سلام بر تو که پیش تر در آرزوی آمدنت بودیم و حالا از فکر دوری ات غمگین ایم .....سلام بر تو ای ماه اسمانی که بدی ها به یمن تو از ما دور شدند و خوبی ها به خاطر تو بر ما روان شدند ....سلام بر تو ...دیروز چه سخت به تو دل بسته بودیم و فردا چه بسیار به تو مشتاق خواهیم بود ...سلام بر تو و بر نیکی ات که از آن محروم شدیم و افسوس بر برکت هایی که از ما گرفته شد ند ....آمین یا رب العالمین.......[گل]

سما

عزیزم مطالب خوبی رو اشاره کردی دوستان ممنون میشم اگه سری هم به سایت من بزنید تازه ساختمش نظر هم یادتون نره ممنون

رضاپارسی پور

با سلام و درود و تبریک عید سعید فطر.یکی از جدیدترین سروده هایم را تقدیم حضورتان می نمایم.متشکرم-رضاپارسی پور- دامغان ********************* دوشنبه هفتم شهریور 1390 غزلنامه غزلنامه ای به : " ریاست محترم حوزه ی هنری ، جناب آقای حاج محسن مومنی ". ************************ شاعر انقلاب بچّه هایم کباب می خواهند کیف و کفش و کتاب می خواهند زندگی که نکرده اند هرگز آنچه دیدند به خواب می خواهند می رسد مهر و اوّل غصّه مانتوی با حجاب می خواهند این سه ماه ، توی خانه زندانی بوده اند و جواب می خواهند نه سفر کرده اند چو طفلانت نه دف و نه رباب می خواهند هی نوشتم برایتان نامه لطف عالیجناب می خواهند بدشان آمده ز شعر و ادب گر چه من بی حساب می خواهند مثل گلهای آفتابگردان تشنه اند ، آفتاب می خواهند تو بگو ، بچّه های من آیا شاعر انقلاب ، می خواهند ؟! حوزه ی هنری - رضاپارسی پور ************************ نوشته شده توسط رضا پارسی پور در ساعت 7:23 | لینک | 13 نظر شنبه پنجم شهریور از وبلاگم - باغ باران -http://baghebaran.blogfa.com/

میلاد

می چرخم و می رقصم و می نوشم از این جـــام بی خود شده از خویــــــشم و از گـــردش ایـــــام این عــــشق الهیســت , حــــق لایتنهیستــــــــــ این عــــشق الهیســت , ایـــن شــور خداییست عید فطر مبارک

نرگس

سلام دوست خوبم عید سعید فطر مبارک [گل][گل][گل][قلب]

فائزه

زندگی را تو بساز نه بدان سان که بسازند وپذیری بی حرف زندگی یعنی عشق زندگی یعنی جنگ تو بدین عشق بجنگ[گل]

زیزی

سلام فریده جونم دلم برات کوچولو شده بود خیییییییییییییییییییییییییییلی[بغل][ماچ]

زیزی

فریده جونم تولد عشقمه حتما بیا[بغل][ماچ]